Botanička bašta Jevremovac

botanicka basta beograd

Na inicijativu velikog srpskog prirodnjaka Josifa Pančića Ministarstvo prosvete Kraljevine Srbije osnovalo je 1874. godine botaničku baštu koja se nalazila na Dorćolu, u Dunavskoj ulici. Međutim, pokazalo se da lokacija pored Dunava nije bila idealno rešenje za botaničku baštu. Prilikom poplave reke, koja se dogodila 1888. godine, bašta je skoro u potpunosti bila uništena. Kralj Milan Obrenović je 1889. godine poklonio imanje svog dede Jevrema Obrenovića Velikoj školi u Beogradu, pod uslovom da služi u prosvetne svrhe. Na njemu je podignuta Botanička bašta Jevremovac, koja nosi ime po dedi kralja Milana. Staklena bašta sa središnjom kupolom koja spaja njena dva krila postavljena je 1892. godine. Delovi za gradnju jedne od najlepših i najvećih staklenih bašti na Balkanu kupljeni su od jedne fabrike iz Drezdena. Usledio je intenzivan razvoj botaničke bašte koji je dostigao svoj vrhunac pod rukovodstvom akademika i velikog zaljubljenika u botaniku Nedeljka Košanina, upravnika bašte tokom tridesetih godina prošlog veka.

Jevremovac se nalazi u sklopu Instituta za botaniku Biološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu. U okviru instituta i botaničke bašte postoji pet bioloških katedri. Od 1995. godine, uredbom Vlade Republike Srbije, Botanička bašta Jevremovac stavljena je pod zaštitu države i postaje Spomenik prirode od izuzetnog značaja, a od 2007. godine ona predstavlja i Spomenik kulture.

botanicka basta beograd

Botanička bašta Jevremovac nalazi se na teritoriji koja pripada opštini Stari grad, u centru Beograda. Smeštena je između ulice Vojvode Dobrnjca na istoku, stambenih zgrada na zapadu, ulice Despota Stefana na severu, Dalmatinske ulice na jugu i Takovske ulice na jugoistoku. U njenoj neposrednoj blizini prolaze i značajni pravci beogradskih saobraćajnica: ulica Kneza Miloša, Cvijićeva ulica, ulica Đure Đakovića i Bulevar kralja Aleksandra. Nadmorska visina na kojoj se nalazi kreće se od 86 do 100 metara. Ukupna površina bašte je nešto malo manja od 5 hektara. U sklopu botaničke bašte nalazi se objekat Instituta za botaniku koji poseduje vredan herbarijum i biblioteku sa preko 13.000 jedinica.

Otvoreni deo botaničke bašte raspolaže izuzetno vrednim fondom biljaka klasifikovanih u geografske i ekološke grupe. U njemu raste više 350 biljnih vrsta sa preko 1.500 primeraka drveća i žbunja i zeljastih biljaka. Staklena bašta obuhvata površinu od 550 m2. Predstavlja građevinu viktorijanskog stila, a u njoj se gaji više od 1.000 vrsta mediteranskih, tropskih i subtropskih biljaka razvrstanih geografski i ekološki.

botanicka basta japanski vrt beograd

Poseban program zaštite ugroženih vrsta biljaka, koji se sprovodi u botaničkoj bašti, obuhvata 171 vrstu krajnje ugroženih i gotovo iščezlih biljnih vrsta sa naših prostora. Gajenje nekih od ugroženih vrsta sprovodi se sa velikim uspehom, što je omogućilo formiranje banke njihovog semena, čime su stvoreni uslovi za vraćanje tih vrsta na prirodna staništa na kojima ih više uopšte nema ili je njihov opstanak na krajnjoj granici.

Od 2004. godine u delu botaničke bašte uz ulicu Vojvode Dobrnjca podignut je japanski vrt, koji u Srbiji osim Beograda ima jedino Vrnjačka Banja. Takođe, od skora u bašti je otkriven spomenik Josifu Pančiću, čoveku kome pripadaju najveće zasluge za nastanak botaničke bašte u Beogradu.

Botanička bašta Jevremovac prima posetioce svakog radnog dana, kao i praznicima, a cena ulaznice iznosi simboličnih 150 dinara po osobi.